Fot. Malwina Obrzut @malwinaobrzut

Niżej znajdziecie kilka podpowiedzi, jak towarzyszyć dziecku podczas lektury – w szkole, w przedszkolu i w domu. Nie ma konieczności, aby realizować wszystkie punkty po kolei – wybierzcie to, co pasuje do danej książeczki i jej tematu, zainteresowań dziecka oraz jego możliwości i nastroju w danym momencie.

Fot. Malwina Obrzut @malwinaobrzut

Przygotowanie do lektury – klucz dostępu do tekstu

Przygotowanie dziecka do odbioru tekstu polega na poprzedzeniu lektury takimi aktywnościami, które wywołają w młodym czytelniku aktywność emocjonalną lub intelektualną sprzyjającą zrozumieniu historii. Taką funkcję może pełnić rozmowa odnosząca się do problematyki, której dotyczy tekst i osobistej wiedzy oraz doświadczeń dziecka.

• Porozmawiaj z dzieckiem na temat, którego dotyczy historia przedstawiona książce, zaznacz ważne dla lektury kwestie i idee. W rozmowie odwołuj się do doświadczenia dziecka i jego wiedzy.
• Omów fabułę tak, aby zainteresować dziecko treścią książeczki.
• Przedstaw dziecku i omów z nim na podstawie ilustracji postacie z historii.
• Wyjaśnij trudniejsze słowa, pojęcia i fakty pojawiające się w tekście.
• Porozmawiaj o ilustracjach i pomóż dziecku odkryć zawarte w nich informacje.

W trakcie czytania i zaraz po lekturze – porządkowanie znaczeń i słów

Zasadniczą metodą pracy z tekstem jest formułowanie pytań, które do niego się odnoszą. Pytania może stawiać zarówno dorosły, jak i dziecko – w trakcie czytania lub po lekturze. Odpowiedzi powinny wymagać analizy tekstu, porządkowania i porównywania informacji, wyciągania wniosków, rozpoznawania związków przyczynowo-skutkowych, refleksji na temat postaw i zachowania bohaterów oraz wydarzeń, stawiania hipotez interpretacyjnych, które będą weryfikowane w toku lektury, wyrażania własnych opinii o przeczytanych tekstach itp. Wszystko to, oczywiście, na poziomie trudności, który będzie dla dziecka właściwy – nie za trudny, ale jednocześnie pobudzający do myślenia. Tak często, jak to możliwe, dzieci powinny być proszone o uzasadnianie swoich odpowiedzi i opinii, ponieważ wymaga to od nich pogłębionej refleksji i zbudowania rzeczowej argumentacji, a jednocześnie pozwala prześledzić tok ich myślenia.

• W trakcie lektury pobawcie się w przewidywanie dalszego ciągu lub zakończenia na podstawie przeczytanego fragmentu lub kolejnych ilustracji.
• Omów z dzieckiem fabułę lub temat całej historii, tak aby streszczenie nie było nudnym ćwiczeniem, ale częścią naturalnej rozmowy. Zwracaj uwagę dziecka na związki przyczynowo-skutkowe w historii.
• Odpowiedzcie wspólnie na pytania znajdujące się na końcu książeczki - w części Czytam i rozumiem.
• Zapytaj o postacie, fakty, zdarzenia i poproś o ich ocenę. Zwróć uwagę dziecka, że bohaterów historii można scharakteryzować także poprzez wydarzenia, w których biorą udział.
• Przyjrzyjcie się, jak autor skonstruował zakończenie historii i dlaczego może ono zaskakiwać czytelnika.
• Wspólnie określcie scenerię opowiadania, czas i miejsce akcji.
• Porozmawiajcie o relacjach między bohaterami.
• W czasie rozmowy użyj nowych słów, które pojawiły się w tekście, a w razie potrzeby poszukajcie ich na stronach książeczki – w ten sposób utrwalisz ich znaczenie i postać graficzną.
• Zwróć uwagę dziecka na konstrukcje językowe - zwroty i zdania, które mogą być dla niego nowe lub trudne – powtórz je lub powtórzcie je wspólnie.
• Zwróć uwagę na interpunkcję, wybrane fragmenty przeczytajcie jeszcze raz – głośno, podkreślając intonacją zdania pytające i wykrzyknikowe.

Wychodząc poza tekst – utrwalanie sensów i konstrukcji językowych

Każdy tekst mający odpowiedni potencjał w zakresie inspirowania ekspresji werbalnej i pozawerbalnej ucznia może być pretekstem do aranżowania sytuacji, w których dziecko z czytelnika zmienia się w twórcę. Podczas lektury musimy zachować wierność wobec tekstu - w działaniach twórczych możemy z nim polemizować, tworzyć alternatywne wersje fabuły. To dobry okazja, aby jeszcze raz wrócić do tekstu i utrwalać jego zrozumienie, bo żeby coś świadomie zmieniać, trzeba to najpierw poznać. Ważne jest powiązanie lektury z działaniami praktycznymi, podczas których dziecko staje się aktywne i może rozwijać swoją kreatywność.

• Zorganizujecie zabawy teatralne – inscenizację całości lub fragmentów tekstu za pomocą pacynek (którymi mogą być np. pluszowe zabawki) lub wchodząc w role aktorskie.
• Powtórzcie działania z tekstu, uzupełniając je w razie potrzeby o własne pomysły, dodatkowe postacie lub rekwizyty.
• Stwórzcie alternatywną wersję całej fabuły lub tylko zakończenia.
• Poćwiczcie pisanie pierwszych prostych słów w części Czytam i piszę na końcu książeczki. Zachęć dziecko do uzupełnienia tekstu o dodatkowe ilustracje – to najprostsza forma interpretacji.
• Poszukajcie w różnych źródłach dodatkowych informacji na temat, którego dotyczy tekst – mogą to być na przykład zdjęcia lub filmy.

Autorka: dr Joanna Dobkowska

Joanna Dobkowska, opiekun merytoryczny serii Książkożercy, Polonistka, pedagog, kulturoznawca; doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa. Naukowo zajmuje się dydaktyką nauczania języka polskiego, pomiarem osiągnięć uczniów, rozwojem kompetencji komunikacyjnej dzieci.

Badania pokazały, że jedną z przyczyn dziecięcych napadów złości (przybierających formę nieokiełznanych histerii), tak charakterystycznych dla maluchów od drugiego do czwartego roku życia, jest to, że nie potrafią one wyrazić słowami swoich potrzeb czy nazwać stanu, w którym się znajdują. Dzieci doskonale wiedzą i czują, że coś jest co jest dla nich, że mają na coś ochotę. Podobnie – czują, że coś im się na przykład nie podoba czy coś im nie smakuje. Niestety, często nie potrafią tego powiedzieć, bo im brakuje słów. Zamiast spokojnym tonem zakomunikować ,,Nie podoba mi się to”, ,,To jest za kwaśne/słodkie/ostre”, ,,Cisną mnie te skarpety”, ,,Nie lubię, kiedy jest głośno”, krzyczą, tupią, płaczą.

(zob. https://1000dni.pl/dziecko-1-3-lata/poradz-sobie-z-histeria-i-napadami-agresji-u) .

Dzieci rozwijają się bardzo dynamicznie. Każdego dnia ich zmysły doświadczają nowych rzeczy, poznają świat i przetwarzają go. Nim maluchy staną się zupełnie samodzielne, zdolne do funkcjonowania bez wsparcia i pomocy dorosłego, minie wiele lat, w czasie których będą uczyły się nazywania i opisywania świata, a także swoich emocji. To prosta zależność: aby coś zrozumieć i przetworzyć, trzeba to nazwać. Aby czegoś używać, należy to rozumieć, a najlepiej umieć to jeszcze modyfikować. Nazywanie przedmiotów, uczuć (np. złości) czy potrzeb ułatwia nam życie i umożliwia zrozumienie przez innych,

Niemowlęta komunikują się z innymi na swój sposób – najpierw przez płacz, potem zaczynają się uśmiechać. Z każdym dniem repertuar ich dźwięków, gestów i min, które mają znaczenie powiększa się. Z czasem w ich języku pojawiają się proste sylaby. Naturalna, samoistna nauka mówienia odbywa się poprzez zanurzenie w języku. Kiedy maluchy słuchają tego, co i jak mówią do nich rodzice, dziadkowie, inne dzieci czy opiekunowie przyswajają słowa, zdania, uczą się wszystkiego, co potrzebne. Proces przyswajania języka i nauki mówienia można też wspomóc. A jak? Przez zabawy, które będą wykorzystywały naturalną ciekawość i entuzjazm dzieci.

Wydawnictwo Wilga Play wyszło naprzeciw potrzebom dzieci i rodziców. Przygotowało fantastyczne gry wspomagające rozwój maluchów. Można je także wykorzystać do kształtowania słownictwa dzieci i ćwiczenia mowy. Na początkowych etapach rozwoju malucha idealnie sprawdzą się serie: Moje pierwsze https://www.gwfoksal.pl/search/?q=moje+pierwsze+play oraz Baw się i ucz https://www.gwfoksal.pl/search/?q=baw+si%C4%99+i+ucz

Moje pierwsze: Słowa, Zwierzęta, Kształty i Kolory, Liczby to puzzle z książką. Puzzle to wspaniała zabawa ćwicząca spostrzegawczość i małą motorykę malucha. Dzieci je uwielbiają! Rodzice układanie puzzli mogą zamienić we wspaniałą zabawę słownikową. Nazywanie przedmiotów z obrazków zabawnym tonem głosu, dzielenie ich nazw na sylaby, wydawanie śmiesznych odgłosów, dopytywanie się ,,Co to?”, ,,Jaki może wydawać dźwięk”, opisywanie ,,To jest tygrys. Jest w paski. Psuje tutaj. Tygrys robi wrrr” sprawia, że małe dziecko kojarzy obrazek ze słowem, a także buduje jego wiedzę o świecie i rozwija słownik. Podczas układania obrazków można nawiązać także do formy pociągu, w którą układają się kartoniki, i śpiewać, np. na melodię Jedzie pociąg z daleka: Jedzie pociąg z daleka. Na nikogo nie czeka. Tygrysa tutaj układam. Gdzie żyrafa? Już sprawdzam. Śpiewanie, zmiana intonacji skupia uwagę dziecka, jest dla niego ciekawe i doskonale wspiera rozwój mowy. Kartonowe książki z rymowankami to dodatkowa atrakcja dla maluchów, a także doskonała okazja do czytania, które jest tak ważne dla rozwoju językowego najmłodszych. Przepiękne kolorowe i wyraźne ilustracje zachęcają do oglądania, a proste, wpadające w ucho rymowanki to super zabawa, ćwiczenie mowy i pamięci. Książki są trwałe, mają zaokrąglone rogi, dzięki czemu są bezpieczne nawet dla najmłodszych czytelników.-

Baw się ucz. Domino oraz Memo to znane i lubiane przez wszystkich gry, zwłaszcza przez dzieci. Choć mają różne zasady to łączy je jedno: kartoniki z ilustracjami lub napisami. Zabawa w domino lub memory może być wspaniałą okazją do wspierania rozwoju mowy. Rodzic może nazywać obrazki i prosić dziecko o powtarzanie słów, np. cichutko lub bardzo głośno. Dobrym pomysłem jest także wytupywanie lub wyklaskiwanie nazwy rzeczy przedstawionej na kartoniku, wypowiadanie jej w jak najśmieszniejszy sposób, np. jak robot czy mysz. Każdy może też stworzyć własne zasady gry, dostosowane do wieku i umiejętności dzieci. Wystarczy puścić wodze fantazji. Nie ma złych pomysłów. Ważne, żeby czerpać radość i rozmawiać. Do każdej z gier dołączono książeczki, których czytanie może być fantastycznym sposobem na wspólne spędzanie czasu, a także budowanie więzi i tworzenie bezpiecznej relacji z dorosłym, która jest niezbędna w rozwoju każdego dziecka.

Gry Wilga Play to niezwykle wartościowa propozycja dla maluchów. Mogą rosnąć razem z dzieckiem i służyć mu na różnych etapach rozwoju.

• Wykonane są z trwałych i bezpiecznych materiałów, odpornych na wielokrotne użytkowanie czy testy, którym niewątpliwie poddadzą je dzieci.
• Żywe, ale stonowane kolory przyciągają uwagę maluchów, ale nie rozpraszają.
• Kartonowe książeczki z rymowankami to fantastyczna propozycja na wspólne spędzenie czasu. Są wygodne w użytkowaniu dzięki grubej tekturze i zaokrąglonym rogom.

Zrób prezent swojemu dziecku. Gry Wilga Play to nauka przez zabawę, niezapomniane chwile i gwarancja fantastycznie spędzonego czasu.

Autorka: Oliwia Brzeźniak-Pałgan

Pasji może być oczywiście wiele: samochody (i tu mogą to być samochody osobowe, sportowe, wyścigowe, najnowsze czy stare), konie, jednorożce, maszyny rolnicze (z wyodrębnieniem na traktowy, kombajny itd.), motyle, pająki czy pieczenie tortów. Może to zestawienie wydaje się za duże i za szczegółowe? Nic bardziej mylnego. Dziecięce pasje mogą dotyczyć każdej dziedziny życia i to nawet takiej, o której nie mieliśmy pojęcia, że istnieje. Są też wyzwaniem dla otoczenia, bo chcąc sprostać oczekiwaniom dziecka, zapewnić mu ciekawe spędzenie czasu i połączyć przyjemne z pożytecznym chcemy go obdarowywać książkami, grami, gadżetami związanymi z tym, czym się interesuje. Trzeba jednak mieć się na baczności, ponieważ kupując coś np. książki, w których będą tylko powierzchownie wiadomości na dany temat, nie zyskamy uznania w oczach małego odbiorcy.

Na drugim biegunie są dzieci, które jeszcze nie znalazły jednej rzeczy, która je bardzo interesuje. Warto tu zaznaczyć, że takie dzieci w sumie nigdy nie muszą mieć swojej jednej pasji. Ich zainteresowania mogą dotyczyć kilku rzeczy na raz, zmieniać się. Są też dzieci, które nie przejawiają zainteresowania konkretną dziedziną i to też jest jak najbardziej w porządku.

Warto wspierać najmłodszych w ich zainteresowaniach, bo posiadanie pasji przyspiesza rozwój intelektualny, buduje wiedzę dziecka o świecie, zapobiega nudzie.

Dla starszych dzieci Wilga Play przygotowała coś specjalnego z serii Poznawaj. Baw się. Odkrywaj. Kosmos, Dinozaury, Ciało człowieka, Ziemia, Polska. To fantastyczne zestawy puzzli z książką rozwijające zainteresowania młodych pasjonatów.

Puzzle składają się z ponad 200 elementów. Szczegółowe, pełne detali plansze ćwiczą spostrzegawczość, logiczne myślenie, koordynację oko–ręka. Uczą cierpliwości, kształtują uważność i koncentrację. Poznawaj. Baw się. Odkrywaj to fascynująca podróż w czasy dinozaurów, przestrzeń kosmiczną, a nawet do wnętrza ciała człowieka, podczas której można odkryć niezwykłe ciekawostki i fakty. Mapa Ziemi zabierze małych podróżników na kontynenty, podczas której dowiedzą się, gdzie występują różne gatunki zwierząt, odwiedzą cudowne miejsca, poznają różne kultury. Zabawa z mapą Polski to rozwijająca podróż przez miasta i zabytki naszego pięknego kraju.

Do każdego zestawu puzzli dołączona jest książka. Każda z nich zawiera zbiór informacji i niezwykłych ciekawostek poszerzających wiedzę młodych podróżników.

Poznawaj. Baw się. Odkrywaj to nauka przez zabawę! To także doskonały sposób na wartościowe spędzenie czasu i fantastyczną rozrywkę.

Autorka: Oliwia Brzeźniak-Pałgan

Większość dzieci lubi książki sensoryczne. Chodzi o takie, które angażują „bardziej”, bo oprócz rzeczy do oglądania, mają też np. ruchome elementy.

Rodzice często intuicyjnie sięgają po takie książki dla maluchów, bo też one trochę przypominają zabawki. Jest kolor, jest ruchoma część albo muzyczka. Najczęściej sensoryczne książki są kartonowe, można więc spokojnie dać je we władanie małych rączek i trzymać kciuki, żeby przetrwały.

Książki sensoryczne mają konkretne zadania do spełnienia – rozwijają wzrok, słuch, dotyk, zachęcają do interakcji i badania najróżniejszych kształtów oraz faktur.

Nie jestem fanką zarzucania dzieci wielką ilością książek, nie jest to dobre w żadnym wieku. Warto wybierać coś na lata i tu niekoniecznie trzymać się wytycznych związanych z wiekiem. Tak właśnie chcę opowiedzieć dzisiaj o książkach sensorycznych, bo dobrze dobrane rosną z dzieckiem.

Książki kartonowe kojarzą się z propozycjami wyłącznie dla najmłodszych czytelników, bo chodzi głównie o to, żeby przetrwały pierwsze zetknięcie z dzieckiem. I to prawda, że to jest bardzo ważne, jednak jeśli zostawicie je na dłużej, gwarantuję, że sprawdzą się też podczas zabaw ze starszymi dziećmi, nawet przedszkolakami.

Bez przesady

Książka sensoryczna nie musi być naładowana gadżetami (gra, śpiewa i tańczy). Wolę spokojniejsze, przemyślane propozycje, to znaczy, od takich warto zaczynać. Jeden obrazek na białym tle i wyraźne kolory, nic więcej na początek nie trzeba. Jeśli szukamy książek, które mają „rosnąć” z dzieckiem, to szukałabym też takich, które mają „coś więcej” np. wykrojone kształty na stronach, otwierane okienka i grube linie.

Póki dziecko ogląda książkę bez trzymania w dłoniach, a bardzo polecam właśnie takie wspólne oglądanie obrazków, żadnych okienek przecież nie poniszczy. A do stymulowania wzroku i ruchu malucha warto np. stawiać na podłodze taką książkę przed dzieckiem leżącym na brzuchu. To zawsze motywacja do kilku dodatkowych chwil tego ważnego ćwiczenia, ale też np. zachęta do skupiania wzroku, unoszenia głowy.

Okienka

Im starsze dziecko, tym więcej korzyści z czytania takich książek z otwieranymi elementami. Zabawa w „A kuku” to jedna z ulubionych aktywności roczniaków, ale też przygotowanie do rozumienia, że przedmioty znikające z pola widzenia, nie znikają tak naprawdę ze świata. Do pewnego wieku dziecko nie rozumie tej zależności, widać to szczególnie w momencie, gdy mama znika w drugim pokoju.

Zabawy okienkami są bezpiecznym wprowadzeniem do zrozumienia tej sytuacji. Otwierając okienko warto mówić głośno: Jest zajączek. Zamykając: Nie ma zajączka. Jeśli dziecko już rozumie, że samo może poszukać zajączka, zabawa wchodzi na wyższy poziom.

Z jeszcze starszymi dziećmi można wracać do takich książek i zadawać zagadki, sprawdzając, czy dziecko pamięta lub po prostu kojarzy z treści, co kryje się pod danym okienkiem.

Grube linie

Te najprostsze książki mają jeszcze jedną zaletę, mianowicie grube linie. Oczywiście, że na początku są one potrzebne do skoncentrowania uwagi malucha np. właśnie leżącego na brzuchu.

Kiedy dziecku potrafi już wskazywać palcem, grube linie pomagają w celowaniu, bo przecież z koordynacją ruchów u najmłodszych dzieci jest jeszcze problem.

Bardzo podobnie, choć zdecydowanie bardziej wciągająca, działają książki z elementami sensorycznymi, które wręcz zachęcają do wodzenia po nich placami. I to w dodatku w określonych (przemyślanych) kierunkach np. ruchem kolistym.

Zatrzymam się na chwilę przy tym wskazywaniu palcem, bo to bardzo ważny gest (osiągnięcie dla dziecka). Najczęściej pojawia się, zanim nauczy się mówić, to forma komunikacji ze światem.

Ważne są okoliczności, w których dziecko używa tego gestu. Nie tylko w sytuacji: „Daj mi to”, ale kiedy chce nam coś pokazać (opowiedzieć) np. obrazek lub jakiś element w książce: Zobacz, mamo, piesek!

Kiedy dziecko pokazuje placem tylko i wyłącznie w chwilach, gdy chce, żebyśmy coś mu podali: Daj to! Warto popracować nad rozwinięciem tego sposobu komunikacji. Pomocne są wtedy książki z ruchomymi elementami, gdzie właśnie trzeba manipulować jednym placem (huśtawka w Misiu Pracusiu). A jeszcze ważniejszy jest sposób wspólnego czytania, kiedy to rodzic pokazuje palcem, co czyta: To kot. To jabłko. To miś.

Potem te grube linie i sensoryczne gadżety można świetnie wykorzystać do wodzenia palcem w ramach ćwiczeń grafomotorycznych. Paski pszczoły, serca, kwiatki, to wszystko dodatkowe ćwiczenie sensoryczne „po śladzie” i to też z dziećmi w wieku przedszkolnym, jako przygotowanie do rysowania szlaczków, potem pisania.

A starsze dzieci będą też miały frajdę z treści, jeśli są zabawne i angażujące np. dotknij, naciśnij, przewróć stronę, otwórz okienko.

Książki do zabawy

Nie martwcie się, jeśli maluch bawi się książką, bada, smakuje, podrzuca. Może nie przypomina to „zwykłego” czytania, ale na takie jeszcze przyjdzie czas. Na razie jest to po prostu zabawa.

Warto jednak mieć na uwadze, że książki sensoryczne rosną z dziećmi i super, jeśli będziecie do nich wracać. O ile na początku to faktycznie głównie „zabawka” i dotykanie, potem dość ważne stają się słowa. Najpierw to słowa, których dziecko nie potrafi jeszcze powtórzyć, ale z pewnością da się zauważyć, że rozumie.

Pokazuje palcem, daje sygnał rodzicowi. Jeśli powiemy jakieś niepasujące słowo, dziecko zareaguje i da nam znać, że nie o to chodziło. Mały krok, a jednak ważny, dlatego czasem warto się specjalnie „pomylić” i np. zaszczekać przy obrazku kota, sprawdzając, czy dziecko reaguje na niepasujący dźwięk.

Na tym etapie warto sięgać po książki przedstawiające sytuacje znane dziecku z codzienności, bo zaczynanie przygody z nauką mówienia od książek, w których znajdują się wyłącznie abstrakcyjne elementy, niekoniecznie pomoże maluchowi. Warto zacząć od spokojnej codzienności.

Dźwięk ma znaczenie

Im starsze dziecko, tym więcej interakcji związanych z książkami można zaproponować. Zamieniamy się rolami i zachęcamy, żeby nam czytało, kiedy już dobrze zna daną książkę.

Wtedy też warto mieć pod ręką książki z najróżniejszymi odgłosami, gdzie jest dużo ochów, bachów i plusków. To samo dotyczy odgłosów wydawanych przez zwierzęta, ich naśladowanie, bo to przecież wprawka do ćwiczenia mowy.

Z jeszcze starszymi dziećmi można się bawić trochę na odwrót to znaczy rodzic daje wskazówkę np. szczeknięcie, dzwonek, plusk itd. a dziecko samodzielnie wyszukuje w książce dany obrazek. To już wyższa szkoła jazdy, a też świetne ćwiczenie związane z kojarzeniem tego, co się słyszy i powiązaniem z konkretnym obrazem.

Powtarzalność dźwięków

Zapamiętywanie sekwencji dźwięków to jedna z ważnych funkcji książek sensorycznych. Dlatego właśnie często się zdarza, że strona po stornie wałkowane są te same słowa lub zdania. Dokładnie tak jest opracowany Miś Pracuś, co oczywiście denerwuje niektórych dorosłych, bo jest zwyczajnie nudne. Dla dziecka natomiast to znakomite ćwiczenie słuchowe.

Ta powtarzalność dotyczy też gestów, czyli książek z ruchomymi elementami. Właśnie one skłaniają dziecko do kolistych ruchów lub przesuwania palcem w lewo i prawo. Dobrze przygotowana książka powinna wymagać niewielkiego wysiłku ze strony dziecka ruszającego poszczególnymi elementami. To przecież też ćwiczenie siły (i koordynacji), co w pierwszych latach jest ogromnym wyzwaniem.

Wiersze też są elementem wzmacniającym ćwiczenia mowy, wszelkie rymy wpadające w ucho pozwalają ćwiczyć pamięć i słownictwo. Nie muszą (nawet nie powinny) być skomplikowane przy pierwszych kartonowych książkach.

Stały punkt programu

Jest macie w domu książki sensoryczne z elementami do dotykania np. szorstkie powierzchnie, futerko zwierząt, jakieś gumowe elementy czy ruchome elementy, pewnie zauważyliście, że to są „przystanki” podczas czytania. Dziecko skupia uwagę nie na tym, co widać, ale na tym, czego można dotknąć. To jest właśnie sposób czytania tych najmłodszych, elementy charakterystyczne, które czasami powtarzamy w nieskończoność.

Jeśli dziecko dociera do elementu sensorycznego i nie nalega, żeby w kółko się nim bawić, to też w porządku. Najczęściej chodzi o odhaczenie tego przystanku, który jest uznawany za ważny element książki. Ta pewność, że codziennie i bez zmian ten znany element tu będzie, daje poczucie stabilizacji. Na pewnym etapie jest to kluczowe.

Nie lubi nowości?

Może zdarzyło się Wam z wielkim trudem oswajać dziecko z nową książką? Taka piękna, ciekawa i nawet sensoryczna, a on jakoś tak podchodzi, jak do jeża. Czasem wtedy wydaje nam się, że z książką jest coś nie tak. Bywa jednak, że wszystko ze wszystkimi w porządku, po prostu dziecko jest na etapie, kiedy nowości nie są mile widziane. Proponuję wtedy kłaść książkę w zasięgu rąk malucha, bez jakiegoś specjalnego traktowania czy wciskania na siłę do każdej zabawy.

Jasne, że można próbować ją przeczytać co jakiś czas, ale nic na siłę. Nowość przestaje być denerwująca, kiedy nie jest już nowością. Zamiast kupować pięć kolejnych książek, bo może któraś trafi w jego gust, proponuję poczekać. Więcej w przypadku maluchów, wcale nie znaczy lepiej.

Od ogółu do szczegółu

Integracja sensoryczna to też dopasowywanie bodźców wzrokowych do tego, co dziecko słyszy lub gestów, które wykonuje. Na początku są to pojedyncze obrazki. Nawet jeśli korzystacie z książek, w których więcej się dzieje, z najmłodszymi czytelnikami warto skupić się na sporych, pojedynczych elementach np. piłka, pies, miś.

Im starsze dziecko, tym więcej szczegółów będzie je interesować, jednak nawet wtedy można wciąż pracować na najprostszych książkach z pojedynczymi obrazkami: Piłka ma kolor zielony. Gdzie miś ma oko?

Potem warto przechodzić do tych proporcji, gdzie już więcej się dzieje, a dziecko nie będzie w stanie samodzielnie manipulować przy książce. Czasem zdarza się, że z powodu nieskoordynowanych jeszcze ruchów, chcemy sześciomiesięczne dziecko uszczęśliwić książka, która bardziej irytuje niż wciąga.

Szlaczki i zygzaczki

Do sensorycznych książek rosnących z dziećmi zaliczam też wszystkie te, gdzie można placem jechać po śladzie, takie z labiryntami itp. Bardzo zachęcam do tego, żeby dziecięce palce szły w ruch przy czytaniu tak często, jak tylko się da. Naciskanie, dotykanie, pokazywanie. Maluchy najczęściej pokazują palcem w sposób zupełnie naturalny, zwłaszcza jeśli jeszcze nie potrafią mówić.

Starsze dzieci można zachęcać do pokazywania nie tylko obrazków, ale potem też słów w tekście lub pojedynczych liter.

Przy elementach ruchomych, gdy czytamy książkę ze starszymi dziećmi, warto zachęcać do używania słów określających kierunki. Dla dwulatka nie będą one miały znaczenia, ale dla dziecka w wieku przedszkolnym nabitą sensu: w lewo, w prawo, nad, pod itd.

Wracaj do staroci

Osobiście jestem wielką fanką zachęcania do nauki czytania właśnie na książkach skierowanych do młodszych czytelników. Te wszystkie kartonowe sensoryczne książeczki świetnie nadają się do czytania pierwszych słów czy prostych (powtarzających się), zdań.

Nieco starsze dzieci czasem mają opory przed zabawą książką dla maluchów, jednak wykorzystanie jej do nauki czytania, jest świetnym pretekstem do tego, by po nie sięgać. Przecież nie bawimy się jak dzidziusie, tylko wykorzystujemy do czytania. A że przy okazji wracamy z ochota do ruchomych elementów, okienek i dźwięków, to taki bonus dla starszaków, które mają usprawiedliwienie do zabawy takimi książkami.

Warto wybierać książki sensoryczne w sposób przemyślany, bez przesady, podążając oczywiście za upodobaniami dziecka. I korzystać na różne sposoby – od zabawki przyciągającej uwagę, do aktywności związanych z nauką liter lub czytania.